W piątek 3 lipca 2026 r. uczestniczyliśmy w obchodach upamiętnienia 80. rocznicy pogromu kieleckiego. [DE unten]
Obchody rozpoczęły się międzyreligijną modlitwą przy grobie ofiar na cmentarzu żydowskim w Kielcach, prowadzoną przez Polską Radę Chrześcijan i Żydów.
Druga część uroczystości rozpoczęła się przy pomniku Menora. Bogdan Białek, honorowy prezes Stowarzyszenia im. Jana Karskiego, powiedział: Równo 80 lat temu na ulicach naszego miasta, w budynkach i prywatnych mieszkaniach odbyło się wielkie polowanie na ludzi tylko dlatego, że byli Żydami. Odmówiono im podstawowych praw ludzkich i złamano najbardziej fundamentalne przykazania: „Nie zabijaj” oraz „Kochaj bliźniego swego jak siebie samego”.
Naczelny rabin Polski Michael Schudrich podkreślił, że: ta wielka tragedia reprezentuje wiele innych horrorów z przeszłości. Zaapelował również: nie możemy pozwolić, aby pogrom w Kielcach dzielił nas także dzisiaj. To prawda, że byli tu ludzie, którzy złamali przykazanie „nie zabijaj”. Mamy jednak obowiązek pamiętać także o tym, jak wielu mamy tutaj przyjaciół. To nie jest kwestia wyboru „albo-albo”. Z jednej strony moje serce jest złamane, ale z drugiej – dzięki wam – jest pełne nadziei.
Następnie uczestnicy przeszli do kamienicy przy ul. Planty 7/9 – miejsca tragicznych wydarzeń z 4 lipca 1946 roku. Przed kamienicą młodzież z Kielc i Monachium, uczestnicząca w projekcie edukacyjnym YouthBridge, odczytała imiona i nazwiska ofiar oraz wykonała pieśń „Pokój daj nam, Panie”. Pod kamienicą zapalono także znicze i złożono wieńce.
Zwieńczeniem obchodów był wyjątkowy koncert w Bazylice Katedralnej w Kielcach na głos tenorowy i organy. Wystąpili Isidoro Abramowicz – kantor Synagogi przy Pestalozzistraße w Berlinie – oraz Jakub Stefek. Podczas koncertu odbyło się prawykonanie pieśni „Dziedzictwo”, do której muzykę skomponował Szymon Golec do tekstu autorstwa Bogdana Białka.
Pogrom kielecki
W czwartek, 4 lipca 1946 roku tłum mieszkańców Kielc, przy udziale milicjantów i żołnierzy, dokonał masakry ocalałych z Holokaustu Żydów, mieszkających w budynku przy ulicy Planty 7/9. Iskrą, która zainicjowała wybuch przemocy, była plotka o mordzie rytualnym chrześcijańskich dzieci.
Antyżydowska agresja rozlała się również na ulice Kielc. Doszło do kilku zabójstw i napaści na żydowskie mieszkania. Wrogi tłum zebrał się także pod szpitalem, dokąd zawieziono rannych. Pod wpływem rozprzestrzeniających się wieści o mordzie rytualnym miały również miejsce napaści i zabójstwa Żydów w pociągach na liniach kolejowych przechodzących przez Kielce.
Podczas pogromu zginęło co najmniej 40 Żydów, a także 2 Polaków, którzy stanęli w ich obronie; rannych zostało około 40 osób. Następstwem pogromu kieleckiego był wybuch paniki wśród polskich Żydów i fala emigracji, która objęła około 100 tysięcy osób.
[źródło: POLIN Muzeum Historii Żydów Polskich]
Am Freitag, dem 3. Juli 2026, nahmen wir an den Gedenkfeierlichkeiten zum 80. Jahrestag des Pogroms von Kielce teil.
Die Feierlichkeiten begannen mit einem interreligiösen Gebet am Grab der Opfer auf dem jüdischen Friedhof in Kielce, das vom Polnischen Rat der Christen und Juden geleitet wurde.
Der zweite Teil der Feierlichkeiten begann am Menora-Denkmal. Bogdan Białek, Ehrenvorsitzender des Jan-Karski-Vereins, sagte: Vor genau 80 Jahren fand auf den Straßen unserer Stadt, in Gebäuden und Privatwohnungen eine große Menschenjagd statt, nur weil sie Juden waren. Man verwehrte ihnen die grundlegenden Menschenrechte und verstieß gegen die grundlegendsten Gebote: ‚Du sollst nicht töten‘ und ‚Du sollst deinen Nächsten lieben wie dich selbst‘.“
Der Oberrabbiner von Polen, Michael Schudrich, betonte: Diese große Tragödie steht stellvertretend für viele andere Schrecken der Vergangenheit. Er appellierte zudem: Wir dürfen nicht zulassen, dass der Pogrom von Kielce uns auch heute noch spaltet. Es ist wahr, dass es hier Menschen gab, die das Gebot „Du sollst nicht töten“ gebrochen haben. Wir haben jedoch die Pflicht, uns auch daran zu erinnern, wie viele Freunde wir hier haben. Das ist keine Frage einer „Entweder-oder“-Entscheidung. Einerseits ist mein Herz gebrochen, andererseits ist es – dank euch – voller Hoffnung.
Anschließend begaben sich die Teilnehmer zu dem Wohnhaus in der Planty-Straße 7/9 – dem Ort der tragischen Ereignisse vom 4. Juli 1946. Vor dem Wohnhaus verlasen Jugendliche aus Kielce und München, die am Bildungsprojekt YouthBridge teilnehmen, die Vor- und Nachnamen der Opfer und sangen das Lied „Gib uns Frieden, Herr“. Vor dem Wohnhaus wurden außerdem Kerzen angezündet und Kränze niedergelegt.
Den Höhepunkt der Gedenkfeier bildete ein außergewöhnliches Konzert in der Kathedrale von Kielce für Tenor und Orgel. Es traten Isidoro Abramowicz – Kantor der Synagoge an der Pestalozzistraße in Berlin – sowie Jakub Stefek auf. Während des Konzerts fand die Uraufführung des Liedes „Dziedzictwo“ (Erbe) statt, dessen Musik Szymon Golec nach einem Text von Bogdan Białek komponiert hatte.
Der Pogrom von Kielce
Am Donnerstag, dem 4. Juli 1946, verübte eine Menschenmenge aus Kielce unter Beteiligung von Milizionären und Soldaten ein Massaker an den aus dem Holocaust überlebten Juden, die in dem Gebäude in der Planty-Straße 7/9 wohnten. Der Auslöser für den Ausbruch der Gewalt war ein Gerücht über einen Ritualmord an christlichen Kindern.
Die antijüdische Gewalt griff auch auf die Straßen von Kielce über. Es kam zu mehreren Morden und Übergriffen auf jüdische Wohnungen. Eine feindselige Menschenmenge versammelte sich auch vor dem Krankenhaus, in das die Verletzten gebracht worden waren. Unter dem Einfluss der sich verbreitenden Gerüchte über einen Ritualmord kam es auch in Zügen auf den durch Kielce führenden Bahnstrecken zu Übergriffen und Morden an Juden.
Während des Pogroms kamen mindestens 40 Juden sowie zwei Polen ums Leben, die sich zu ihrer Verteidigung eingesetzt hatten; etwa 40 Menschen wurden verletzt. Die Folge des Pogroms von Kielce war eine Panik unter den polnischen Juden und eine Auswanderungswelle, von der etwa 100.000 Menschen betroffen waren.
[Quelle: POLIN – Museum der Geschichte der polnischen Juden]